وبلاگ ما

آخرین اتفاقات در کافه ما

نگاهی به نمایش «زنگ خاموشی»

زخم‌های جنگ در زیر پوست شهر
اکبر شریعت

تماشای نمایش «زنگ خاموشی» در سالن بلک‌باکس استاد صادقی، تجربه‌ای شگفت‌انگیز است. نه به خاطر خود نمایش(که اتفاقا کیفیت آن‌چنانی ندارد) بلکه به این دلیل که این نمایش به لطف جشنواره‌ی بین‌المللی الف، از کشوری دعوت شده است که در سال‌هایی نه چندان دور، درگیر جنگی هشت ساله با کشور ما بوده است. دو مردی که در صحنه بازی می‌کنند سی سال پیش دشمنان ما بوده‌اند و امروز به عنوان میهمان، مشغول اجرای یک اثر نمایشی هستند. از این منظر، این اجرا یک اجرای معمول از هنرمندان یک کشور همسایه نیست. این اجرا دقیقا یک اتفاق است. اتفاقی که نه تنها در راستای رویکرد صلح‌محور جشنواره‌ی بین‌المللی تئاتر الف، بلکه معنا‌کننده‌ی آن است.
یک ماشین‌شوی و یک واکسی در دوره‌ای که بغداد درگیر جنگ است در اتاقی زندگی می‌کنند. از دیالوگ‌های آن‌ها متوجه می‌شویم که در هر خیابان و هر کوچه‌‌ی بغداد فاجعه‌ای رقم خورده است و می‌خورد. هر یک از دو شخصیت مشکلات و آرزوهای خاص خود را دارد. این تفاوت در یک مکان محدود و در حالی که در بیرون حکومت نظامی اعلام شده است به خودی‌خود پتانسیل دراماتیک بالایی دارد. ولی نمایش‌نامه و به طبع آن نمایش نتوانسته است از این پتانسیل استفاده کند.
بالانویس‌های نمایش(که به گمانم برای اولین بار در تبریز و در این نمایش اجرا شده است) نه تنها اشتباهات در ترجمه را به نمایش می‌گذاشتند بل‌که به شدت با اجرا ناهماهنگ بودند. در واقع باید گفت استفاده از این امکان(بالانویس) متاسفانه در این نمایش به هدر رفته است.
صحنه‌پردازی نمایش با رویکردی کمینه‌گرایانه و در عین حال واقع‌گرایانه صورت گرفته بود که دایره‌ی سرخ نورانی حس واقع‌گرایانه‌ی نمایش و دیگر عناصر صحنه را نقض می‌کرد.
بازیگران نمایش هم با ارائه‌ی بازی‌هایی که در برخی صحنه‌ها واقع‌گرایانه بود و در برخی صحنه‌ها حالتی غیررئال می‌گرفت دوگانگی صحنه‌پردازی را تشدید می‌کردند.
در صحنه‌ی انتهایی دو مرد بالاخره به این نتیجه می‌رسند که غیر از هم کس دیگری را ندارند که به فکر آن‌ها باشد و به همین دلیل اختلاف‌هایشان را کنار می‌گذارند و تصمیم می‌گیرند که در کنار هم زندگی کنند و همدیگر را در آغوش می‌گیرند ولی، با توجه به ضعف پرداخت دراماتیک نمایش، و با توجه به این‌که منحنی درام به درستی طراحی نشده است، این صحنه‌ی پایانی تاثیر چندانی بر مخاطب نمی‌گذارد.

در نهایت، زنگ خاموشی هر چند اجرای دندان‌گیری نبود ولی علی‌رغم تمام ضعف‌های نمایش و با خوانشی فرامتنی از نمایش، تجربه‌ی شگفتی را برای مخاطب ایرانی/تبریزی خود رقم می‌زد.

عکس: آیدا تیمورلوئی

کپی رایت © تمامی حقوق برای سایت جشنواره محفوظ می باشد.