وبلاگ ما

آخرین اتفاقات در کافه ما

جایگاه نقد در جشنواره تاتر الف

اقدام تحسین‌برانگیز جشنواره‌ی بین‌المللی تئاتر الف در پاسداشت نهاد نقد
ناصر مطلب زاده
جشنواره‌ی بین‌المللی تئاتر الف در همین اولین دوره‌ی برگزاری خود به اقدامی بدیع دست زد. این جشنواره از برخی منتقدین تئاتر دعوت کرد تا در دبیرخانه‌ی این جشنواره حضوری فعال داشته باشند و برای همه‌ی اجراهای صحنه‌ای اولین دوره‌ی جشنواره، نقد و یادداشت بنویسند. البته سنت برگزاری جلسات نقد و بررسی، کم و بیش در جشنواره‌ها بوده است، اما این نقدها همواره شفاهی و جنبی بوده‌اند. در واقع گنجاندن مقوله‌ی نقد کتبی برای همه‌ی اجراها به طوری که برای هر اجرایی گاهی چندین نقد مکتوب نوشته شود، قبلا سابقه نداشته است. باز هم تکرار می‌کنم نقد شفاهی و یا کتبی به‌طور پراکنده و جنبی از طرف منتقدین علاقه مند همیشه بوده است اما این‌که خود جشنواره امر نقد را چنان جدی بگیرد که در دبیرخانه‌ی خود برای نقد مکتوب، حوزه‌ای تعریف کند و امکان دیدن اجراها را برای منتقدین میسر سازد، حداقل در تبریز امری بی‌سابقه به نظر می‌رسد.
امیدوارم با اقدام جشنواره‌ی بین‌المللی تئاتر الف و تکرار آن توسط دیگر جشنواره‌ها، در نهایت نقد تئاتر در تبریز به یک نهاد تبدیل شود. در صورت نهادینه شدن امر نقد و رسمیت یافتن آن، به گونه‌ای که به آسانی برچیده نشود، نهاد نقد می‌تواند به حرفه‌ای شدن تئاتر و ارتقاء کیفی و فنی آن منجر شود. واقعیت آن است که هراثر نمایشی اگر خود را در زیر نگاه تیزبین منتقدین احساس کند نمی‌تواند شلخته و بی‌خیال عمل کند.
تئاتر تبریز به لحاظ کمی رشد چشمگیری داشته است. امروز نوبت جهش کیفی است. نهاد نقد به عنوان یک نهاد داوری کارشناسانه قادر خواهد بود با عیار سنجی تولیدات نمایشی از یک سو، سلیقه و دانش تئاتری مخاطب را ارتقا دهد و از سوی دیگر با مکالمه‌ای که با صاحب اثر می‌کند، می‌تواند توجه او را به برخی کاستی‌های احتمالی در اثر جلب کند. البته این بدین معنی نیست که همیشه حق با منتقد است. غرض، باز کردن باب گفتگو در مورد اثر است. در این گفتگو منتقد و صاحب اثر حتی ممکن است اصلا نتوانند به مفاهمه‌ای برسند، اما گفتگو اتفاق افتاده است.
دکتر ساموئل جانسون شاعر و منتقد نئوکلاسیک قرن هجده انگلستان در کتاب ماندگار خود” زندگی شاعران” نقد جانانه‌ای را نثار شکسپیر بزرگ‌ترین دراماتیست همه‌ی اعصار می‌کند. نقد او محکم، منطقی و مستدل است، اما با پیش‌فرض‌هایی یک‌سره نئوکلاسیک. با وجود این، ما نمی‌دانیم که واکنش شکسپیر به نقد دکتر جانسون چگونه می‌توانست باشد، چون شکسپیر حدود صد و شصت سال قبل از آن در گذشته بود. نقد دکتر ساموئل جانسون از ارزش‌های شکسپیر چیزی کم نکرد، اما به ارزش‌های جامعه‌ی انگلستان افزود. نقد او از شکسپیر به پیدایش نهاد نقد در جامعه‌ی انگلستان یاری رساند، نهادی که بدون آن ذهنیت دموکراتیک ممکن نیست.
از این که نقد گاهی می‌تواند غرض ورزانه باشد نترسیم. هم‌چنان‌که اتومبیل را به خاطر تصادف احتمالی آن، کنار نمی‌گذاریم. بگذاریم نقد به نهاد تبدیل شود. خیر و برکتش بسیار بیشتر است.

.

کپی رایت © تمامی حقوق برای سایت جشنواره محفوظ می باشد.